Zeggenschappen en werkingsgebieden

Uit ROSA Wiki
Versie door Rdb (Overleg | bijdragen) op 3 okt 2018 om 20:27 (Diagrammen uit ArchiMate)

(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken

Om te bepalen wie binnen de onderwijsketen wat met welke gegevens mag (of moet) doen, ligt het voor de hand om uit te gaan van een 'eigenaarschap' van gegevens. Een formeel (juridisch) eigenaarschap van gegevens bestaat echter niet[1]. Bovendien zullen vanuit verschillende rollen verschillende partijen 'iets' met gegevens moeten doen - een absoluut eigenaarschap is dus, los van de juridische context, uitgesloten.

Om invulling te geven aan de vraag ´wie doet wat met welke onderwijsgegevens?´ maken we daarom onderscheid in zeven zeggenschappen die partijen kunnen hebben over verschillende gegevens.

Deze zeggenschap bepaalt welke partij toestemming moet geven voordat bepaalde gegevens in de keten mogen worden uitgewisseld. (Constraint) Accorderen uitwisseling Deze zeggenschap bepaalt welke partij in een ketenproces bepaalde gegevens beschikbaar stelt. Vanuit het principe Eenmalige registratie meervoudig gebruik zou voor elke gegevenssoort steeds één en slechts één partij de bron van gegevens moeten zijn. Staande praktijk en wettelijke bepalingen maken echter dat gegevens nog vaak op verschillende plaatsen geregistreerd worden en (dus) door verschillende partijen beschikbaar worden gesteld. (Constraint) Beschikbaar stellen Deze zeggenschap bepaalt welke partij de bevoegdheid heeft om gegevens aan te (laten) passen. (Constraint) Corrigeren en bijwerken Deze zeggenschap bepaalt welke partijen bepaalde gegevens mogen inwinnen ter verdere verwerking. (Constraint) Inwinnen Deze zeggenschap bepaalt welke partijen de gegevens mogen inzien. (Constraint) Inzien Deze zeggenschap bepaalt welke partij bepaalde gegevens registreert ten behoeven van de keten. Zie ook de opmerking over meervoudige registratie bij Beschikbaar stellen. (Constraint) Registreren Deze zeggenschap bepaalt welke partij de bevoegdheid heeft om gegevens te vernietigen. Vaak ligt aan de invulling van deze zeggenschap wettelijke bepalingen met betrekking tot bewaartermijnen ten grondslag. (Constraint) Vernietigen Deze svg is op 03-10-2018 20:25:12 CEST gegenereerd door ArchiMedes © 2016-2018 XL&Knowledge. ArchiMedes 03-10-2018 20:25:12 CEST
  • Accorderen uitwisseling (Deze zeggenschap bepaalt welke partij toestemming moet geven voordat bepaalde gegevens in de keten mogen worden uitgewisseld.)
  • Beschikbaar stellen (Deze zeggenschap bepaalt welke partij in een ketenproces bepaalde gegevens beschikbaar stelt. Vanuit het principe Eenmalige registratie meervoudig gebruik zou voor elke gegevenssoort steeds één en slechts één partij de bron van gegevens moeten zijn. Staande praktijk en wettelijke bepalingen maken echter dat gegevens nog vaak op verschillende plaatsen geregistreerd worden en (dus) door verschillende partijen beschikbaar worden gesteld.)
  • Corrigeren en bijwerken (Deze zeggenschap bepaalt welke partij de bevoegdheid heeft om gegevens aan te (laten) passen.)
  • Inwinnen (Deze zeggenschap bepaalt welke partijen bepaalde gegevens mogen inwinnen ter verdere verwerking.)
  • Inzien (Deze zeggenschap bepaalt welke partijen de gegevens mogen inzien.)
  • Registreren (Deze zeggenschap bepaalt welke partij bepaalde gegevens registreert ten behoeven van de keten. Zie ook de opmerking over meervoudige registratie bij Beschikbaar stellen.)
  • Vernietigen (Deze zeggenschap bepaalt welke partij de bevoegdheid heeft om gegevens te vernietigen. Vaak ligt aan de invulling van deze zeggenschap wettelijke bepalingen met betrekking tot bewaartermijnen ten grondslag.)


De invulling van deze zeggenschappen vindt plaats per ketenproces in zogenaamde zeggenschapsmodellen. De partijen worden in deze zeggenschapsmodellen en in de bijbehorende gekenschetst aan de hand van hun rol in het bijbehorende ketenproces. De rollen zijn hiërarchisch ingedeeld in zogenaamde werkingsgebieden die aangeven waar in het onderwijsdomein een partij zich bevindt. De werkingsgebieden worden naast de zeggenschappen ook toegepast om de scope van andere architectuurelementen - zoals afspraken, principes, standaarden en voorzieningen - aan te geven. Het onderstaande diagram toont de belangrijkste werkingsgebieden in het onderwijsdomein.

Het onderwijsdomein bestrijkt de totale verzameling van rollen en actoren gerelateerd aan het onderwijs. Het onderwijsdomein kan worden opgedeeld in het [[onderwijsveld]], het [[Ministerie van OCW]], [[landelijke onderwijsondersteunende organisaties]], het [[CvTE]] en de [[gemeente]]n. (BusinessCollaboration) Onderwijsdomein Het onderwijsveld bestaat uit de verschillende onderwijssectoren ([[PO]], [[VO]], [[BVE]], [[HO]]) en [[voorschoolse educatie]]. (BusinessCollaboration) Onderwijsveld Hoger onderwijs (BusinessCollaboration) HO BusinessRole HO-instelling BusinessRole HO-ondersteunende organisaties De Vereniging Hogescholen is de belangen- en werkgeversvereniging van de Nederlandse hogescholen (BusinessActor) Vereniging Hogescholen De VSNU, vereniging van universiteiten, behartigt de belangen van de universiteiten naar kabinet, politiek, overheid en maatschappelijke organisaties. (BusinessActor) VSNU Het primair onderwijs (BusinessCollaboration) PO BusinessRole PO-instelling BusinessRole PO-ondersteunende organisaties De PO-Raad is de sectororganisatie voor het primair onderwijs (PO). De vereniging behartigt de gemeenschappelijke belangen van de schoolbesturen in het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. (BusinessActor) PO-Raad Het voortgezet onderwijs (BusinessCollaboration) VO BusinessRole VO-instelling BusinessRole VO-ondersteunende organisaties De VO-raad is een vereniging van schoolbesturen en ruim scholen in het voortgezet onderwijs. (BusinessActor) VO-raad De AOC Raad is de netwerkorganisatie van alle AOC's en verzorgt de belangenbehartiging voor het groene onderwijs. (BusinessActor) AOC Raad Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (BusinessCollaboration) MBO BusinessRole MBO-instelling BusinessRole MBO-ondersteunende organisaties De MBO Raad is de brancheorganisatie van de onderwijsinstellingen in het middelbaar beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. (BusinessActor) MBO Raad De AOC Raad is de netwerkorganisatie van alle AOC's en verzorgt de belangenbehartiging voor het groene onderwijs. (BusinessActor) AOC Raad BusinessCollaboration Voorschoolse educatie Een VVE Kinderopvangorganisatie biedt voor- en vroegschoolse educatie (VVE). (BusinessRole) VVE Kinderopvangorganis- atie Een VVE Peuterspeelzaal biedt voor- en vroegschoolse educatie (VVE). (BusinessRole) VVE Peuterspeelzaal BusinessCollaboration Private sector BusinessRole Uitgever BusinessRole Distributeur BusinessRole Softwareleverancier BusinessRole Accreditatie-organisatie BusinessCollaboration Overheid Het Ministerie van OCW bestaat uit verschillende onderdelen. Voor het onderwijs zijn relevant: het [[Kerndepartement OCW]], [[DUO]] en de [[Inspectie van het Onderwijs]]. (BusinessActor) Ministerie van OCW Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bestaat uit een bestuursdepartement en een aantal uitvoerende diensten en inspecties. De ambtelijke leiding van het departement bestaat uit het managementteam OCW, met aan het hoofd de secretaris-generaal. (BusinessActor) Kerndepartement OCW De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voert als baten-lastendienst in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) onderwijswetten en -regelingen uit. In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ondersteunt DUO de gemeenten bij de uitvoering van de Wet inburgering. (BusinessActor) DUO De Onderwijsinspectie houdt toezicht op scholen (BusinessActor) Inspectie van het Onderwijs Het is de taak van het CvTE om, namens de overheid, de kwaliteit van de centrale toetsen en examens die onder zijn verantwoordelijkheid vallen, te waarborgen en om scholen en instellingen in staat te stellen de afname van examens en toetsen vlekkeloos te laten verlopen. (BusinessActor) College voor Toetsen en Examens BusinessRole Landelijke onderwijsondersteunende organisaties BusinessRole SLOA-instelling BusinessActor CITO BusinessActor SLO BusinessRole Gemeente BusinessCollaboration Ketenbreed De Standaardisatieraad beheert standaarden en formaliseert wijzigingen hierop. De raad bestaat uit bestuurders van publieke en brancheorganisaties in het onderwijs. De raad kan ook zelf een wijzigingstraject of nieuw standaardisatietraject initiëren. Daarnaast heeft hij een belangrijke rol in het erkennen en adopteren van de afspraken in het veld. Taken zijn: (BusinessActor) Standaardisatieraad Edustandaard is een platform waar alle partijen binnen het onderwijsveld bij elkaar komen om afspraken te maken. Deze afspraken gaan bijvoorbeeld over het vindbaar maken van digitaal leermateriaal door middel van vastgestelde begrippen, of over het overbrengen van leerlinggegevens van het ene systeem naar het andere. (BusinessActor) Edustandaard SpecializationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship Deze svg is op 03-10-2018 20:26:27 CEST gegenereerd door ArchiMedes © 2016-2018 XL&Knowledge. ArchiMedes 03-10-2018 20:26:27 CEST

Voetnoten

  1. Zie ook Van wie is het dossier? Rechten en plichten rondom patiëntgegevens (Nictiz, KA1006, 29 oktober 2010) voor een analyse van eigenaarschap van en zeggenschap over gegevens in het zorgdomein.

Zie ook