Semantisch landschap

Uit ROSA Wiki
Versie door Rdb (Overleg | bijdragen) op 28 mrt 2017 om 13:13

Ga naar: navigatie, zoeken

Deze pagina bevat een concepttekst die momenteel in bewerking is.
Toelichting: Dit is een tweede opzet voor de uitwerking van het thema Semantisch landschap binnen ROSA

Lagenmodel.png

Inleiding

Het onderwijs kenmerkt zich door een opdeling van het onderwijsveld in verschillende autonome sectoren. Elk van deze sectoren gebruikt een eigen jargon. Ketenpartijen binnen en tussen deze sectoren wisselen gegevens met elkaar uit, in het kader van de uitvoering van (keten)processen. Ook veel processen kennen een eigen terminologie, soms sectorgebonden (denk aan digitaal aanmelden in het MBO), soms tussen sectoren (denk aan de uitwisseling van het onderwijskundig rapport van PO naar VO) en soms over sectoren heen (denk aan digitaal examineren).


Standaardisatie speelt een belangrijke rol bij het efficiënt ondersteunen van ketenprocessen. Edustandaard beheert standaarden uit het Nederlandse onderwijs- (en onderzoeks)domein. Deze standaarden bestrijken naast gegevensdefinities (semantiek en structuur) vaak ook bedrijfstransacties (de 'choreografie' van berichtuitwisseling tussen applicaties) en de te gebruiken communicatieprotocollen.

Het Semantisch Landschap Onderwijs

Een essentieel onderdeel van de ketenarchitectuur is een gemeenschappelijke onderwijstaal. Concreet: de begrippen, incl. hun betekenis en hun onderlinge samenhang, die worden uitgewisseld in de diverse ketenprocessen. Waar voorheen processen in het algemeen los van elkaar werden uitgevoerd ("silo's"), zijn de wensen en zelfs eisen ten aanzien van informatisering steeds meer gericht op hergebruik en relatering van data en daarmee een verregaande samenhang in het gebruik van die begrippen. Daarom is het noodzakelijk dat precies duidelijk is wat met begrippen wordt bedoeld en in welke context ze van toepassing zijn.

In het Jaarplan Edustandaard 2017 is het semantisch landschap benoemd als belangrijk aandachtsgebied voor Edustandaard.

Overzicht van het thema

Thema semantisch landschap.png

Belangrijke ontwikkelingen

Doorontwikkelen BRON / RIO

Binnen het programma Doorontwikkelen BRON wordt gewerkt aan de totstandkoming van een nieuwe Registratie instellingen en opleidingen (RIO). RIO gaat voor veel processen en toepassingen de plaats van het huidige BRIN innemen. BRIN is in beginsel opgezet en ingericht voor de bekostigingsprocessen. Het doel van RIO is beter aan te sluiten bij andere onderwijsgerelateerde processen, zoals toezicht en horizontale verantwoording. De BRIN-systematiek blijft bestaan als toepassing van RIO gericht op het bekostigingsproces.

Voor het RIO Informatiemodel is vanuit de Architectuurraad een architectuurscan uitgevoerd.

Belang voor de keten
RIO leidt tot een andere, flexibelere definitie van instellingsidentiteit en raakt in potentie alle (keten)processen in alle onderwijssectoren waarin informatie met en/of over onderwijsinstellingen wordt uitgewisseld.

Backlog

  • Uitkomsten en bevindingen uit (het informatiemodel) RIO dienen verwerkt te worden in het KOI
    • Wie: Bureau Edustandaard / Kennisnet
    • Verwachte resultaten: 2017
    • Status: OK
    • Belang en urgentie: groot, want: RIO leidt tot een aanscherping van het begrip 'onderwijsinstelling'. Dit begrip dient op de juiste manier ingebed te zijn in het Kernmodel Onderwijsinformatie

Aandachtspunten

Informatiemodel Lerarenregister

Domeinmodel digitaal toetsen en oefenen

HKS als LOD

Landschap Leerlinggegevens

Sectoroverstijgende semantiek

Kernmodel Onderwijsinformatie

Het Kernmodel
Met het Kernmodel Onderwijsinformatie (KOI) kunnen begrippen uit verschillende contexten en ketenprocessen (bijvoorbeeld administratieve processen, toetsen, curriculum) met elkaar worden verbonden. Het KOI biedt is dan ook bewust niet vormgegeven als een afgedwongen standaardtaal die sector- en proceseigen terminologie moet vervangen. In plaats daarvan biedt het KOI een gemeenschappelijk beeld dat herkenbaar is voor alle partijen, een 'ankerplaat' die als een soort Esperanto kan dienen wanneer vanuit verschillende sectoren of verschillende processen wordt samengewerkt. Deze ankerplaat dient om onnodige variëteit in betekenissen te beperken.

KOI tooling
...

Onderwijsbegrippenkader

Het OBK als voorziening
...


De OBK begrippenbrowser

Begrippensets

  • NLQF en EQF
  • RTTI
  • Vakken en leerniveaus

Sectorspecifieke semantiek

po/vo

  • OBK kernprogrammabrowser
  • Begrippenset kerndoelen
  • Begrippenset kernprogramma's
  • Begrippenset leerlingkenmerken (SO/VSO)
  • Begrippenset rekenen

mbo

  • Triple A encyclopedie
  • Begrippenset kwalificatiedossiers
  • HKS browser
  • Opleidingsdomeinen MBO

ho

  • HORA informatiemodel

Afspraken

Bouwstenen en voorzieningen

  • Onderwijsbegrippenkader: beschikbaar maken van onderwijsbegrippen
  • OBK API: programmatische toegang tot onderwijsbegrippen
  • KOI-tooling: beheren van begrippen en modellen van het semantische onderwijs landschap
  • browsers: HKS, kernprogrmama, landschap-browser
  • KOI-model (in beheer bij Edustandaard)

Informatiemodellen