ROSA Architectuurscan

Uit ROSA Wiki
Versie door Rdb (Overleg | bijdragen) op 10 apr 2019 om 13:34 (Verwijzing naar Ketenafspraak)

(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken
ROSA Architectuurscan relaties.png

Doel van de ROSA Architectuurscan

Met de ROSA-architectuurscan worden op systematische wijze alle architectuuraspecten van een ketenafspraak in kaart gebracht en worden knelpunten en kansen gesignaleerd. Met een ‘ketenafspraak’ wordt hier elke vorm van overeenstemming tussen partijen in het onderwijsdomein bedoeld, waaronder standaarden, begrippensets, informatiemodellen, (domein)architecturen en (generieke) voorzieningen.

De scan biedt de aanvrager concrete handvatten voor toepassing van ROSA, en de mogelijkheid om lessen en ervaringen uit het project terug te koppelen aan ROSA. De resultaten uit een architectuurscan kennen drie belangrijke doelgroepen:

  1. De aanvrager van de architectuurscan kan op basis van de scanresultaten en adviezen knelpunten en kansen signaleren en daar onder eigen regie opvolging aan geven;
  2. De Architectuurraad krijgt op basis van de uitkomsten van de architectuurscan inzicht in de toepassing en toepasbaarheid van ROSA, en leidt daar mogelijke verbeteringen voor de ketenreferentiearchitectuur uit af;
  3. Andere ketenpartijen worden via de gepubliceerde architectuurscan in staat gesteld kennis te nemen van architectuurwijzigingen in de keten en het belang hiervan voor de eigen organisatie of achterban te bepalen. Dit ondersteunt transparantie in de keten en een gelijke informatiepositie.

Uitgevoerde ROSA Architectuurscans

De volgende architectuurscans zijn uitgevoerd. Klik door op een scan om de resultaten ervan in te zien:

Aanvragen van een Architectuurscan

De eigenaar van een ketenvoorziening of opdrachtgever van een ketenproject kan te allen tijde een ROSA-architectuurscan aanvragen. Het precieze moment van aanvraag is mede afhankelijk van de beschikbare documentatie; die moet immers een bepaald volwassenheidsniveau hebben bereikt om een inhoudelijk goede scan uit te kunnen voeren. Tegelijkertijd geldt: hoe eerder in het proces een scan wordt uitgevoerd, des te groter de mogelijkheid is om de adviezen uit de scan in het project te betrekken. Het is aan de aanvrager om op basis van deze afweging het juiste moment voor een scan te bepalen.

Onderdeel van de aanvraagprocedure is het opstellen van een architectuurpitch door de aanvrager van de ROSA-scan Het doel van de architectuurpitch is om een eerste indruk te krijgen van een ketenafspraak. Voor de leden van de Architectuurraad (en andere geïnteresseerden) verduidelijkt deze pitch de context van de afspraak en de resultaten uit de architectuurscan.

Voor afspraken die door Edustandaard worden beheerd geldt dat er in ieder geval een architectuurscan wordt uitgevoerd zodra een nieuwe versie van de afspraak wordt ingediend.

Meer informatie over de aanvraagprocedure is te vinden op de website van Edustandaard.

Uitvoering

Inhoud van de scan

Op basis van de architectuurpitch en de aangeleverde documentatie voert Bureau Edustandaard de architectuurscan uit. De scan bestaat uit een systematische vergelijking van de aangeleverde documentatie met de diverse ROSA-onderdelen:

ROSA-onderdeel Wijze van scannen
Werkingsgebied Er wordt bepaald wat het werkingsgebied is van de te scannen afspraak, en hoe dit werkingsgebied zich verhoudt tot het werkingsgebied van ROSA (het onderwijsdomein) en de werkingsgebieden die daarbinnen kunnen worden onderscheiden.
Toepassingsgebied Er wordt bepaald wat het functionele toepassingsgebied is van de te scannen afspraak, en hoe dat zich verhoudt tot de in ROSA onderkende ketenfuncties.
Principes en ontwerpkaders De ROSA-principes en -ontwerpkaders zijn ingedeeld in ontwerpgebieden (Bovensectorale samenwerking, Informatiebeveiliging en privacy, IAA, en Gegevensuitwisseling in de keten). Per ontwerpgebied wordt bepaald (a) Welke ontwerpkaders en eventuele bovengelegen principes voor de te scannen afspraak relevant zijn, en (b) Hoe de te scannen afspraak zich verhoudt tot die ontwerpkaders en principes.
Ketenprocessen Er wordt bepaald hoe de te scannen afspraak zich verhoudt tot de ketenprocessen die in ROSA zijn opgenomen.
Zeggenschappen en gegevenssoorten Er wordt bepaald hoe de gegevenssoorten waarop de te scannen afspraak betrekking heeft zich verhouden tot referentiegegevenssoorten die in ROSA bekend zijn, of de zeggenschappen over die gegevenssoorten conform ROSA zijn uitgewerkt, en of de uitgewerkte zeggenschappen overeenkomen met reeds in ROSA opgenomen zeggenschappen.
Referentiecomponenten en applicaties Er wordt bepaald op welke referentiecomponenten en applicaties de te scannen afspraak betrekking heeft, en hoe die zich verhouden tot referentiecomponenten en applicaties die in ROSA bekend zijn.

Voor elk van deze onderdelen wordt achtereenvolgens:

  1. Bepaald wat er in de projectdocumentatie over het betreffende onderwerp wordt gesteld;
  2. Op basis van deze bevindingen geduid wat de inhoudelijke relatie is met ROSA;
  3. Op basis van deze duiding eventuele adviezen opgesteld.

Daarnaast wordt, indien relevant, aandacht besteed aan architecturele randvoorwaarden, beheer en (door)ontwikkeling, en implementatie.

Duiding van de relatie met ROSA

Bron: http://pubs.opengroup.org/architecture/togaf9-doc/arch/Figures/48_conformance.png

Bij de duiding van de relatie tussen de te scannen afspraak en ROSA wordt gebruik gemaakt van het Architecture Compliance raamwerk uit TOGAF.

Een Nederlandse vertaling van de beschrijving van de TOGAF-categorieën:

irrelevant
er is geen relatie tussen het ingebrachte en ROSA
consistent
er is overlap tussen het ingebrachte en ROSA, en binnen die overlap is het ingebrachte conform ROSA gerealiseerd, de overlap is echter niet volledig = sommige specificaties van ROSA zijn niet overgenomen, en het ingebrachte heeft onderdelen die niet door ROSA worden gedekt.
compliant
het ingebrachte valt volledig binnen ROSA (subset) en is conform ROSA gerealiseerd
conformant
ROSA dekt alleen een deel van het ingebrachte, maar dat deel is wel conform ROSA gerealiseerd
fully conformant
ROSA dekt het geheel van het ingebrachte, en niets van het ingebrachte valt buiten ROSA
non-conformant
er is overlap tussen het ingebrachte en ROSA, en binnen die overlap is er iets van het ingebrachte niet conform ROSA gerealiseerd

Adviezen naar aanleiding van de scan

De adviezen die uit de ROSA-scan komen kunnen worden ingedeeld in drie groepen:

  1. Productadviezen zijn gericht aan de aanvrager en bestrijken sec het ingediende '(keten)product', d.w.z. de te scannen afspraak.
  2. Contextadviezen hebben betrekking op de context waarbinnen de afspraak toegepast zal worden. Deze adviezen kunnen gericht zijn aan het project c.q. de aanvrager zelf, maar kunnen ook zijn gericht aan partijen die zich in die context bevinden, zoals de project(deel)groep die zich richt op de implementatie van de uiteindelijke afspraak, maar ook (sector)organisaties die met de uiteindelijke implementatie te maken gaan krijgen.
  3. Adviezen aan ROSA betreffen de ROSA ketenreferentiearchitectuur zelf, en omvatten onderwerpen ter plaatsing op de ROSA-backlog: wat kan ROSA doen om in het vervolg een betere ondersteuning te bieden aan dit project, en andere?

De resultaten van elke scan bestaan uit twee onderdelen: het adviesdeel is een korte rapportage waarin de (beknopte) bevindingen, de relatie met ROSA, en de adviezen bondig worden weergegeven; het bevindingendeel is een uitgebreider document in presentatievorm waarin de bevindingen waar nodig in detail worden toegelicht en de traceerbaarheid naar de gescande brondocumentatie is geborgd.

Betrokken partijen en rolverdeling

Een architectuurscan wordt uitgevoerd met een hoge mate van betrokkenheid van (vertegenwoordigers van) de aanvrager. De uitvoering van de eigenlijke scan is belegd bij Bureau Edustandaard, die zorg draagt voor een onafhankelijke uitvoering. De uitvoering van de scan verloopt in 3 fasen:

  • Fase 1: Bureau Edustandaard analyseert de aangeleverde brondocumentatie en werkt een eerste versie van het adviesdeel uit. Zo nodig betrekt Bureau Edustandaard domeinexperts uit één van de ontwerpgebieden bij deze uitwerking.
  • Fase 2: Het adviesdeel versie 1 wordt besproken met (een vertegenwoordiging van) de aanvrager. Tijdens deze bespreking wordt getoetst of de bevindingen gebaseerd zijn op een correcte interpretatie van het aangeleverde bronmateriaal, en of de bevindingen en mogelijke adviezen herkenbaar zijn voor de aanvrager. De uitkomsten van deze bespreking worden verwerkt in een tweede versie van het adviesdeel.
  • Fase 3: Het adviesdeel wordt geagendeerd door de Architectuurraad. De aanvrager verzorgt een korte presentatie waarin het onderwerp van de architectuurscan wordt toegelicht, waarna Bureau Edustandaard de resultaten uit de scan toelicht aan de hand van het bevindingendeel. De Architectuurraad gaat in dialoog met de aanvrager en de uitvoerder van de scan, en neemt een besluit over de voorgestelde adviezen. Dit besluit wordt door Bureau Edustandaard verwerkt in de derde, definitieve versie van het adviesdeel.

De aanvrager bepaalt onder eigen regie welke opvolging aan de adviezen wordt gegeven, en koppelt dit binnen 3 maanden via een memo terug aan de Architectuurraad. Op uitnodiging van de aanvrager licht Bureau Edustandaard de architectuurscan en het advies toe bij een regulier (project)overleg (dit is met name relevant wanneer het reguliere (project)overleg veel breder is dan de vertegenwoordiging die in Fase 2 bij de uitvoering is betrokken). Bureau Edustandaard plaatst de adviezen aan ROSA op de architectuurbacklog van ROSA waarna deze worden ingepland om door te voeren in de referentiearchitectuur.

Meer informatie over het proces en bijbehorende tijdlijnen is te vinden op https://www.edustandaard.nl/rosa/rosa-architectuurscan/.

Samenhang met andere formulieren

  • Edustandaard aanmeldformulier: in geval van een aanmelding of registratie, is er sprake van een Edustandaard aanmeldformulier. In dit geval worden zowel het aanmeldformulier als de architectuurscan aan de Architectuurraad aangeboden. Het verband tussen de twee is dat het aanmeldformulier de bredere, ook niet-architecturele, context van het ingebrachte beschrijft. De architectuurscan gaat alleen, en dieper, in op de architectuuraspecten. Aangeraden wordt om de twee in samenhang te lezen, het aanmeldformulier eerst.

Zie verder