Open data

Uit ROSA Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Deze pagina bevat een concepttekst die momenteel in bewerking is.
Toelichting: Dit is een placeholder voor de uitwerking van het thema Open data binnen ROSA

Inleiding

Criteria voor open data

Goed onderwijs is erg belangrijk. Relevante gegevens over onderwijsinstellingen en opleidingen moeten daarom openbaar, goed vindbaar, vergelijkbaar en bruikbaar zijn. Met andere woorden: het onderwijs moet transparant zijn. Ouders en onderwijsvolgers kunnen zo een school kiezen die bij hen past. Heldere informatie over scholen bevordert ook de discussie over de kwaliteit van het onderwijs. Onderwijsinstellingen kunnen hun prestaties onderling vergelijken en daardoor verbeteren.

Wat zijn open data?

Open data bij de overheid zijn data die:

  • uit publieke middelen bekostigd en gegenereerd zijn bij of voor de uitvoering van een publieke taak
  • openbaar zijn
  • vrij van auteursrechten zijn of andere rechten van derden
  • computer-leesbaar zijn en voldoen bij voorkeur aan de ‘open standaarden’ (geen pdf, wel xml of csv)
  • voor hergebruik beschikbaar zijn zonder beperkingen, zoals kosten of verplichte registratie

Linked Open Data (LOD)

Linked Open Data (LOD) is het ontsluiten van Open data met behulp van Linked Data technieken. Met LOD is er meer mogelijk dan met de traditionele manieren van dataontsluiting:

  • LOD volgt een datageörienteerde benadering. Bedrijfseconomisch kan dat worden opgevat als een halfproduct. LOD maakt data toegankelijk op het web voor afnemers die deze zelf willen omvormen naar een eindproduct oftewel een applicatie of website voor eindgebruikers
  • De data is maximaal zelfbeschrijvend. Dus inclusief model beschreven dataregels en begripsdefinities. Deze beschrijvingen zijn op hun beurt als LOD beschikbaar, waardoor de gegevens ook machinaal (M2M) geïnterpreteerd kunnen worden. Dit in tegenstelling tot metadata in de vorm van een Word of PDF document.

Wet- en regelgeving

Wet- en regelgeving bepalen welke overheidsinformatie openbaar is. Daarbij is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) van toepassing tot het moment dat (gearchiveerde) informatie wordt overgebracht naar een archiefbewaarplaats. Daarna is de Archiefwet 1995 (Aw) van toepassing. Voor hergebruik is er de Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who). Naast deze bestaande wetgeving is de politiek sinds 2012 bezig met een nieuwe wet. Dat betreft het initiatiefwetsvoorstel van de Tweede Kamer voor de Wet open overheid (Woo). Medio 2016 is de status van dat voorstel dat deze is aangenomen door de Tweede Kamer en bij de Eerste Kamer ligt voor behandeling daar. De bedoeling van de Woo is om het landelijke beleid om te streven naar de actieve vorm van openbaarheid nu ook in wetgeving vast te leggen. Daarmee wordt actieve openbaarmaking voor een aantal in de wet genoemde soorten informatie voor alle bestuursorganen verplicht. Mocht het voorstel eventueel sneuvelen in de Eerste Kamer, dan blijft altijd nog het landelijke beleid voor actieve openbaarmaking gelden. Dat beleid is in 2013 door het kabinet vastgelegd de Visie Open overheid en uitgewerkt in bijbehorende actieplannen.

Ontwikkelingen

Relevante ontwikkelingen op het gebied van open data in het onderwijs worden hieronder samengevat.

  • Er worden steeds meer onderwijsgegevens openbaar. OCW, DUO en de Onderwijsinspectie verzamelen gegevens over het bekostigde (en erkende) onderwijs in Nederland en stellen daarvan een grote hoeveelheid online beschikbaar. De gegevens gaan over leerlingen, diploma's, personeel, financiën, samenwerkingsverbanden of de locatie van scholen.
  • De gegevens van DUO zijn (steeds meer) beschikbaar via een API. Daarmee kunnen ontwikkelaars de gegevens nog eenvoudiger gebruiken voor apps en websites. Ook bekostigingsinformatie (GEFIS, SBR) zal op deze manier ontsloten worden. Hieromtrent ontstaat een community die mensen op de hoogte houdt en werkt aan capabilities om die data te gebruiken.
  • Het nieuwe wettelijk register RIO bevat de formele en onderwijskundige "wie, wat waar" van het onderwijs. Er is geëxperimenteerd met Linked Data als ontsluitingsmechanisme. Er zijn plannen om dit per 1 januari 2018 in productie te zetten. Zie ook HKS/SBB voor een complementair initiatief.
  • Semi-openbaar zijn de zogenaamde eencijferbestanden. Dit zijn gefixeerde, beperkt geanonimiseerde bestanden gebaseerd op BRON, beschikbaar gesteld voor "familie": Kennisnet, CBS, raden en dergelijke. Zie ook scholenopdekaart.nl en CBS.
  • In de website scholenopdekaart.nl kunnen ouders zien welke scholen er in de omgeving zijn. Ook kunnen zij scholen onderling met elkaar vergelijken op punten die zij belangrijk vinden. Zoals bijvoorbeeld hoe tevreden ouders en leerlingen zijn over de school. De gemiddelde examenresultaten en wat het profiel van de school is. De website wordt verbeterd zodat deze steeds beter aansluit bij de wensen van de gebruikers.
  • Het project versterking medezeggenschap voor kwaliteitsverbetering in het onderwijs wordt voortgezet. Medezeggenschapsraden leren steeds beter gebruik te maken van de informatie.
  • De VSNU, de vereniging van universiteiten, stelt data beschikbaar over o.a. studenten, personeel en onderzoek. Naast algemene informatieve tabellen en grafieken is er ook data te downloaden. Hiermee kunnen verschillende universiteiten met elkaar vergeleken worden.
  • Via de website Studiekeuze123.nl kunnen studiekiezers een aansluitende opleiding zoeken. Deze website bevat informatie over NVAO-geaccrediteerde opleidingen die in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO) staan. N.B. CROHO valt ook onder RIO maar daar ligt de komende jaren nog geen focus op.
  • Het CBS stelt informatie beschikbaar over onderwijsinstellingen via de elektronische databank StatLine
  • Tijdens het evenement Onderwijsdata onder de loep in november 2016 stonden de mogelijkheden van open data voor ouders, leerlingen, leraren en schoolleiding centraal. DUO deed hieraan mee om te kijken hoe zij open data kunnen inzetten via de API. Bijvoorbeeld om registraties van scholen makkelijker te maken door het koppelen van openbare kadasterdata aan de inschrijvingsprocedure van scholen in het "zakelijk portaal" van DUO. Er is opdracht van OCW om een definitieve API in te richten. Omvat in principe ook SBR (digitale verantwoording middels XBRL).
  • Ook metadata is "Open data". DUO heeft opdracht om de inhoud van het gegevenswoordenboek te publiceren als Linked Data. Dit is een eerste stap op weg naar een Semantisch Koppelvlak. Overigens heeft ICTU een gecorreleerde opdracht van BZK met betrekking de stelselcatalogus.
  • Via de Werkgroep Linked Data loopt een onderzoek naar oplossingsrichtingen voor linked data binnen het onderwijsdomein. Het doel van het onderzoek is om adviezen te verstrekken voor het opstellen van een referentie ontologie en ontwerpkaders voor gebruik van linked data.


Zie ook